Stappenplan voor een succesvolle bedrijfsovername: het perspectief van de koper
Wil je een bedrijf overnemen, dan word je geconfronteerd met een complex en langdurig traject, met de nodige financiële, juridische en fiscale aandachtspunten. Een goede en tijdige voorbereiding is cruciaal om het traject succesvol te doorlopen. Hieronder vind je de belangrijkste stappen die jij als koper moet volgen.
De essentie van een succesvolle bedrijfsoverdracht
Wil je een bedrijf overnemen, dan sta je voor een complex en langdurig proces dat start met een grondige voorbereiding, screening van dossiers, onderhandelingen en due diligence om finaal uit te monden in een definitieve overname. Een gestructureerde aanpak en professionele begeleiding zijn cruciaal voor een succesvolle bedrijfsovername.
Welke fases moet je als koper doorlopen bij de overname van een bedrijf?
Het overnameproces van een onderneming kan meestal onderverdeeld worden in 5 fases. Elke bedrijfsoverdracht is anders en veel hangt dus af van onder andere het type overdracht, de (ver)koper of het verkoopproces. Bepaalde vaste fases of stappen komen echter vaak terug.
Fase 1: voorbereiding
De voorbereiding is de eerste en misschien wel de belangrijkste fase in het overnameproces. Een goede voorbereiding vergroot de kans op een succesvolle overname aanzienlijk. Volgende aandachtspunten en stappen zijn belangrijk:
1. Bepaal je eigen wensen en doelen
Denk goed na waarom je een bedrijf wil overnemen. Wil je je eigen onderneming doen groeien, of met je expertise een bestaande activiteit versterken? Stel duidelijke doelen op voor jezelf. Welk type bedrijf zoek je? Denk aan sector, grootte, locatie, cultuur, en groeipotentieel.
Reflecteer ook over je eigen kennis en vaardigheden. Heb je ervaring in de sector? Heb je voldoende kennis over het overnameproces? Zo niet, overweeg dan om je te laten bijstaan door experts of een opleiding te volgen. Je kan best op voorhand een netwerk van adviseurs, accountants, juristen en andere professionals opbouwen die je kunnen ondersteunen tijdens het proces.
2. Financiële voorbereiding
Bepaal hoeveel je maximaal wil en kan investeren. Breng je eigen financiële situatie in kaart en onderzoek de financieringsmogelijkheden (eigen middelen, bankleningen, investeerders). Houd daarbij ook rekening met het feit dat je tijdens het overnameproces sowieso met bijkomende kosten geconfronteerd wordt voor advies, due diligence …
3. Marktverkenning en zoekstrategie
Stel een plan op om geschikte bedrijven te vinden. Dit kan via makelaars, online platformen, je netwerk, of gespecialiseerde adviseurs.
Fase 2: Screening van dossiers
Wanneer je als potentiële koper interesse hebt in een bedrijf dat te koop staat, verloopt de eerste kennismaking meestal via een zogenaamde teaser. Dit is een beknopt document waarin de belangrijkste kenmerken van het bedrijf toegelicht worden, zonder gevoelige of vertrouwelijke informatie prijs te geven. De teaser geeft je de mogelijkheid om snel te beoordelen of het dossier aansluit bij jouw wensen en doelstellingen als koper. Je vergelijkt de informatie uit de teaser dus met je eigen criteria: past dit bedrijf binnen jouw strategische plannen, sectorvoorkeuren en financiële mogelijkheden?
Indien de teaser voldoende aansluit bij jouw verwachtingen en je verdere interesse hebt, volgt meestal de ondertekening van een vertrouwelijkheidsovereenkomst (NDA). Pas na deze stap ontvang je het informatiememorandum. Dit uitgebreide document wordt door de verkoper opgesteld en bevat gedetailleerde informatie over het bedrijf, zoals de activiteiten, marktpositie, financiële cijfers en andere relevante gegevens. Het informatiememorandum stelt je in staat om een grondige analyse van het bedrijf te maken.
In deze fase zal je ook moeten bepalen wat voor jou het bedrijf dat je wil overnemen waard is. Dit is geen eenvoudige vraag, waardering is immers geen exacte wetenschap. Er bestaan tal van waarderingsmethodes, maar elke methode kent zijn voor- en nadelen of beperkingen. In deze fase schakel je best een professional in.
Tip. SBB heeft een waarderingstool ontwikkeld die verschillende waarderingsmethodes combineert en zo tot een realistische en breed onderbouwde waardering komt.
Op basis van deze analyse kan je dan bepalen of je een indicatief bod wil uitbrengen. Het is daarbij heel belangrijk om te begrijpen wat de verkoper motiveert om het bedrijf te verkopen en welke persoonlijke en financiële wensen de verkoper heeft, zodat je hier rekening mee kunt houden. Een eventueel bod is het startschot voor de volgende fase.
Fase 3: onderhandeling
De prijs die jij voor een bedrijf wil betalen, zal niet noodzakelijk overeenstemmen met de prijs die de verkoper ervoor wil krijgen. Tijdens de onderhandelingen kunnen bepaalde factoren de prijs ook in een bepaalde richting duwen, zoals tijdsdruk, markt- of onderhandelingspositie …
Het is ook mogelijk dat er meerdere biedingen zijn. De verkoper zal die biedingen met elkaar vergelijken. Hierbij kijkt hij niet alleen naar de geboden prijs, maar ook naar andere elementen zoals de betalingsmodaliteiten, opschortende voorwaarden, zijn rol na de transactie …
Kom je tot overeenstemming met de verkoper, dan zal er tussen jou en de verkoper een intentieovereenkomst (‘letter of intent’) opgemaakt worden. In de onderhandelingsfase worden immers al bepaalde afspraken gemaakt, voor het eigenlijke overnamecontract opgesteld wordt. Die afspraken kunnen gaan over wat er precies verkocht zal worden (en wat niet), hoe de onderhandelingen georganiseerd zullen worden, hoe de finale prijs bepaald zal worden, of er geheimhoudingsverplichtingen gelden, welke voorwaarden aan de verkoop verbonden zullen worden … Dit alles vindt zijn weerslag in de intentieovereenkomst.
Fase 4: due diligence
De volgende stap in het verkoopproces is de due diligence fase. Daarbij krijg jij, als potentiële koper, de mogelijkheid om alle aspecten van de onderneming grondig te onderzoeken. Je stelt een externe partij aan om de correctheid van de boekhouding na te kijken en eventuele risico’s op te sporen. Alle juridische, fiscale, financiële en bedrijfseconomische aspecten komen aan bod. Dit onderzoek is niet alleen een onmisbaar instrument voor verdere onderhandelingen, ook banken en eventuele investeerders vragen hier vaak naar.
Op basis van de uitkomst van het due diligence rapport kan je vaak nog verder onderhandelen met de verkoper over de mogelijke risico’s die je vastgesteld hebt. Je kan het rapport dan gebruiken om een prijsvermindering te negotiëren of om (extra) waarborgen van de verkoper te vragen.
Fase 5: finalisering van de overdracht
Als de onderhandelingsfase afgerond is, kan de definitieve koopovereenkomst ondertekend worden. Het moment van ondertekening van de overeenkomsten wordt 'signing' genoemd, maar de effectieve eigendomsoverdracht en effectieve betaling ('closing') worden soms afhankelijk gemaakt van een aantal opschortende voorwaarden (bijvoorbeeld afsplitsing van vastgoed, akkoord van de mededingingsautoriteiten …). Nadat je de koopsom betaald hebt, is het bedrijf definitief van jou.
Tip. Om de overlater daarvoor voldoende te motiveren, kan je in het verkoopcontract de uiteindelijke verkoopprijs mede laten bepalen door de toekomstige resultaten van de onderneming (de zogenaamde 'earn out').
Op zoek naar begeleiding bij een bedrijfsovername?
Aarzel niet om je SBB-adviseur te contacteren. We helpen je graag verder met advies van a tot z.
