Eigen windmolen is rendabel en duurzaam
Een kleine of middelgrote windmolen voor je landbouwbedrijf: interessant of niet? We vroegen het aan Steven Prat, zaakvoerder bij kippenhouderij Prat uit Hulste, en Karolien Desmedt, milieuadviseur bij SBB. Samen zorgden ze ervoor dat Steven als eerste landbouwer in West-Vlaanderen een vergunning kreeg voor een middelgrote windturbine. Begin 2021 draaiden de wieken hun eerste rondjes, midden 2024 maken we de balans op.
Wanneer en hoe ontstond het idee om voor een eigen windmolen te gaan?
Steven: “Vleeskippen kweken vergt veel energie. Daarom zochten mijn ouders in 2014 naar een manier om hernieuwbare energie op te wekken en zo op kosten te besparen. Ik was toen nog student. Eerst kwamen zonnepanelen ter sprake. Maar omdat de stallen veel stof veroorzaken, verdween dat idee naar de achtergrond. Windenergie dan maar. Na contact met onze SBB-accountant en een positief gesprek bij de gemeente ging de bal aan het rollen.”
Jullie betraden onbekend terrein met dit project. Hoe zagen jullie de slaagkansen in?
Steven: “Eerlijk? Ik zat zelf in het kamp van de non-believers, samen met mijn vader. Wij zagen het potentieel wel, maar dachten niet dat er ooit daadwerkelijk een windmolen op ons terrein zou staan. In de beginfase waren het vooral mijn moeder en Karolien van SBB die in het project geloofden. Zij gingen volop voor een middelgrote windturbine.”
Karolien: “Het was ook voor ons een pioniersproject. Aangezien het regelgevend kader grotendeels ontbrak, wilden we eerst afwachten wat dit ene project zou opleveren. De financiële haalbaarheid hing bijvoorbeeld sterk af van de investeringssteun. Enkel met zo’n subsidie is een eigen windmolen haalbaar.”
Welke vormen van financiële steun bestaan er?
Karolien: “Er waren twee pistes. De eerste gaat uit van het Vlaams Landbouwinvesteringsfonds. Zij geven landbouwers tot 40% steun (+10% voor jonge landbouwers) voor investeringen in nieuwe technologie die sterk bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. Een tweede piste verliep via het Vlaams Energie Agentschap. Tijdens verschillende periodes kon je een oproep doen. Het totaalbedrag van de oproep stond altijd vast en de best scorende projecten kregen eerst steun, tot de pot leeg is. Je mocht dus zelf het bedrag kiezen, maar een hoger steunpercentage betekende minder kans op selectie.”
Steven: “Wij kozen voor de tweede piste en vroegen 60% steun aan voor een totaal investeringsbedrag van 300.000 euro, de prijs voor een middelgrote windturbine. Aangezien we een van de eerste waren in de provincie en een sterk dossier hadden, namen we de gok om meteen veel steun te vragen. Met succes: de steun werd goedgekeurd en onze eigen inbreng viel terug naar 120.000 euro.”
Op welke termijn hoop je die investering terug te verdienen?
Steven: “Ons jaarlijkse energieverbruik bedraagt 200.000 kW en onze turbine genereerde in 2023 zo’n 127.000 kW. Let wel: soms wek je meer energie op dan je op dat moment nodig hebt en injecteer je het overschot op het net. Voor een juiste berekening moet je kijken naar de windenergie die je effectief gebruikt. In ons geval: 64.660 kW of 35% van het totaalverbruik in 2023. Met die gegevens schat ik de terugverdientijd op 12 jaar. Als ik echter met de hoge energieprijzen van 2023 reken, kom ik uit op minder dan 10 jaar voor onze middelgrote turbine.”
Wat zijn de grote verschillen tussen een kleine en middelgrote turbine?
Steven: “Middelgrote turbines gaan tot 300 kW en leunen daardoor dichter aan bij grote turbines dan bij kleine turbines. Ter vergelijking: je hebt 4 à 5 kleine turbines nodig om het vermogen van een middelgrote turbine te evenaren. Voor een energie-intensief bedrijf zoals het onze is een middelgroot model daarom een logische keuze.”
Karolien: “Toch zien we in West-Vlaanderen vooral kleine windmolens opduiken, omdat de investering lager is en het gunningsproces eenvoudiger. Zo staan er in de provincie meer dan 70 kleine windmolens bij landbouwbedrijven en zijn er in de laatste vijf jaar slechts een handvol middelgrote windmolens vergund.”
Is het traject voor een middelgrote windmolen effectief moeilijker?
Karolien: “Ja. Enerzijds moet je meer studies afleveren en administratieve vakjes afvinken. Anderzijds kijkt iedereen kritischer naar een grotere turbine, van omwonenden tot overheden. Maar als je sterk in je schoenen staat, stap voor stap denkt en de juiste expertise aan boord hebt, maak je een goede kans.”
Steven: “Windmolens zijn relatief nieuw en het regelgevend kader is nog in opbouw, maar SBB weet door hun jarenlange ervaring perfect bij wie ze moeten aankloppen om het pad te effenen. Dat bleek ook zo in de praktijk en ze hielden ons altijd op de hoogte, in mensentaal en zonder mooimakerij.”
Wat brengt de toekomst?
Steven: “Intussen hebben we ook zonnepanelen geplaatst. Het stofprobleem lossen we op met regelmatig onderhoud. Daardoor hebben we ook op windluwe zomerdagen voldoende groene energie voor onze activiteiten en privéwoning. Zon en wind is een ideale combinatie. Daarnaast willen we op termijn een batterij aankopen om de opgewekte energie maximaal aan te wenden. Windenergie bedraagt nu 35% van ons totale energieverbruik en dat zou met een batterij gevoelig verhogen. Ik wil het familiebedrijf nog tientallen jaren runnen en dan zijn dergelijke projecten een noodzakelijke investering in de toekomst.”
Kortom, je bent van non-believer naar believer geëvolueerd?
Steven: “Klopt. Maar niet voordat mijn vader en ik de believers van het eerste uur uitgebreid getrakteerd hebben op een etentje toen onze windmolen er stond. Mijn moeder en Karolien lieten het graag gebeuren. (lacht)”
