Hoe voorkom je inmenging van je ex-partner in je bedrijf na een scheiding?

Hoe kan je ex-partner na je scheiding zeggenschap over je bedrijf verkrijgen?

Via de erfenis van je kinderen bestaat het risico dat je ex-partner de zeggenschap over je bedrijf verkrijgt. Dat zit zo. Ben je single en kom je te overlijden, dan is er geen langstlevende echtgeno(o)t(e) om het vruchtgebruik (en dus ook het beheer) van de aandelen van je vennootschap te erven. Heb je wel kinderen, dan zullen zij de volle eigendom van je aandelen erven en zo de nieuwe eigenaar(s) van je bedrijf worden.

Zijn die kinderen echter nog minderjarig, dan kunnen en mogen zij het bedrijf nog niet zelf leiden, ook al zijn ze er eigenaar van. Het beheer van het vermogen van je kinderen komt in dat geval toe aan hun langstlevende ouder (als die er is). Je ex-echtgeno(o)t(e) dus. Aangezien hij of zij het beheer van het vermogen van je kinderen (en dus ook van de aandelen van je bedrijf) uitoefent, zal hij of zij ook het stemrecht in de algemene vergadering van je vennootschap uitoefenen. Zo zal hij of zij zichzelf tot zaakvoerder of bestuurder kunnen benoemen. En dat wil je uiteraard vermijden…

Zelfs al zijn je kinderen op het moment van je overlijden al meerderjarig maar nog zeer jong, dan is het misschien niet wenselijk dat ze bijvoorbeeld op 18-jarige leeftijd al de leiding over je bedrijf krijgen. Ook dat scenario wil je dus wellicht liever vermijden. Hoe pak je dat aan?

Hoe vermijd je dat je ex-partner zeggenschap krijgt over je bedrijf?

Een bewindsclausule in je testament

Door een testament te laten opmaken dat een zogenaamde bewindsclausule bevat, kan je vermijden dat je kinderen bij je overlijden de leiding over je bedrijf krijgen wanneer ze daar nog te jong voor zijn (ook al zijn ze meerderjarig). Daarin bepaal je dat de leiding van je bedrijf tijdelijk aan bijvoorbeeld je zakenpartner of een vertrouwenspersoon zal toekomen, bijvoorbeeld tot je kinderen 25 jaar oud zijn.

Een bijzonder legaat in je testament

Zijn je kinderen bij je overlijden nog minderjarig, dan is een testamentaire bewindsclausule geen goede optie. Wat je echter wél kan doen is in je testament een zogenaamd bijzonder legaat van tijdelijk vruchtgebruik tot 18 jaar opnemen. Kort samengevat komt dit erop neer dat je in je testament opneemt dat het vruchtgebruik op de aandelen van je bedrijf bij je overlijden zal toekomen aan bijvoorbeeld je zakenpartner of een andere vertrouwenspersoon, als je kinderen op dat moment nog minderjarig zijn. Als vruchtgebruiker kan die persoon dan de lidmaatschapsrechten (lees: het stemrecht op de algemene vergadering) uitoefenen die aan de aandelen verbonden zijn. 

Voor het geval ze wel al meerderjarig zijn maar nog te jong om je bedrijf te leiden, voorzie je een bewindsclausule (zie hoger). Je kan dus beide opties in je testament opnemen.

Het ouderlijk vruchtgenot ontnemen via testament

Zijn je kinderen bij je overlijden nog minderjarig, dan zal je ex niet enkel de zeggenschap over je bedrijf kunnen verwerven, maar ook de inkomsten van de kinderen kunnen incasseren (lees: hij of zij ontvangt de dividenden die je vennootschap uitkeert). Dat kan je vermijden door in je testament het ouderlijk vruchtgenot te ontnemen aan de langstlevende ouder. De kinderen zullen die inkomsten (dividenden) dan op een eigen rekening ontvangen.

Is een maatschap een betere oplossing om zeggenschap van je ex-partner over je bedrijf te vermijden?

De oprichting van een maatschap als ‘controlevehikel’ boven je vennootschap is een iets complexere maar meer solide oplossing (testamentaire oplossingen kennen immers wel wat nadelen; zie hoger). Je brengt dan de aandelen van je vennootschap in die maatschap in. De maatschap beheert die aandelen via haar zaakvoerder (in eerste instantie jijzelf). Hij oefent de lidmaatschapsrechten (en dus ook de stemrechten) uit die verbonden zijn aan de aandelen van je vennootschap. Je schuift dus als het ware een maatschap tussen jezelf en je vennootschap. Doordat jij binnen de maatschap alles te zeggen hebt, heb je ook alles over je vennootschap te zeggen.

Een maatschap is een zeer flexibele vennootschapsvorm waarin je een grote statutaire vrijheid hebt om het beheer van de aandelen (van je vennootschap) die je in de maatschap ondergebracht hebt, te regelen zoals je dat zelf wil. 

Je kan dan via de statuten van die maatschap regelen dat bijvoorbeeld je zakenpartner of een andere vertrouwenspersoon na jouw overlijden zaakvoerder van de maatschap zal worden. Je kan er ook voor zorgen dat hij zaakvoerder blijft tot je kinderen een bepaalde leeftijd – bijvoorbeeld 25 jaar - bereikt hebben. Als zaakvoerder van de maatschap beheert hij de aandelen van je vennootschap die in de maatschap zijn ondergebracht. Hij zal met andere woorden de stemrechten die aan die aandelen verbonden zijn, uitoefenen. Op die manier heeft hij de volledige zeggenschap over je vennootschap en wordt je ex volledig buiten het beheer van de vennootschap gehouden.

Tip. Je kan dit scenario vermijden door in je testament al je kinderen als ‘algemene legatarissen’ aan te stellen, en er via een zogenaamd ‘restlegaat’ voor te zorgen dat – als een van je kinderen kinderloos overlijdt – zijn aandelen naar de andere kinderen (of hun kinderen) gaan. Zo ben je zeker dat je ex-partner nooit enige zeggenschap in je bedrijf zal krijgen.