Opdrachtgever failliet? Zo bescherm je je als freelancer of consultant tegen onbetaalde facturen

Wat gebeurt er met je openstaande factuur bij een faillissement?

Werk je als freelancer of consultant via een rechtspersoon zoals een BV, dan is je vennootschap bij een faillissement van je opdrachtgever in de regel een gewone schuldeiser.

De curator verdeelt de opbrengst volgens een vaste rangorde. Vereenvoudigd ziet die er zo uit:

1.  De boedelschulden: de kosten van het beheer van het faillissement, zoals het ereloon van de curator.
2. Schuldeisers met zekerheidsrechten en bevoorrechte schuldeisers, zoals een bank met een hypotheek, werknemers, de fiscale administratie en de verhuurder.
3. Gewone schuldeisers zonder voorrecht, zoals de meeste freelancers en consultants. Zij delen wat overblijft, in verhouding tot hun vordering.

In de praktijk is er na de eerste groepen vaak weinig of niets meer over. Meer zelfs: in meer dan de helft van de faillissementen volstaan de activa niet eens om de boedelschulden te betalen. In die gevallen moet de Staat tussenkomen om de kosten en het ereloon van de curator te dragen.

6 manieren om je te beschermen tegen een failliete opdrachtgever

1. Check de financiële gezondheid van je opdrachtgever vóór je start

Neem, zeker bij grotere of langlopende opdrachten, de tijd om na te gaan met wie je in zee gaat. Een eerste screening doe je zelf of samen met je accountant:

• Bekijk de jaarrekening. Die kan je gratis raadplegen via de Balanscentrale van de Nationale Bank. Boekt de onderneming winst? Zijn er reserves? 
• Check de ondernemingshistoriek in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Hoe lang bestaat het bedrijf en zijn er recente wijzigingen?
• Let op signalen van betalingsproblemen, zoals een jaarrekening die laat of niet wordt neergelegd of een negatief eigen vermogen.

2. Speel niet voor bank: beperk het krediet dat je geeft

Hoe langer een factuur openstaat, hoe meer je bij een faillissement kan verliezen. Zonder dat je het beseft, speel je zo voor bank. Beperk het krediet dat je je opdrachtgever geeft:

• Vraag een voorschot, zeker bij nieuwe opdrachtgevers of grote opdrachten.
• Factureer regelmatig: minstens maandelijks, of zelfs tweewekelijks bij langlopende opdrachten.
• Spreek korte betalingstermijnen af. Ben je als schuldeiser een KMO, en dat is als freelancer bijna altijd zo, dan mag een betalingstermijn tussen ondernemingen maximaal 60 dagen bedragen. Spreek je niets af, dan geldt een termijn van 30 dagen. Een kortere termijn van 30 of zelfs 14 dagen onderhandelen kan perfect.

3. Volg onbetaalde facturen meteen op

Blijft een factuur onbetaald? Wacht niet af: hoe sneller je reageert, hoe groter je kans om je geld te krijgen.

• Bel je opdrachtgever zodra de vervaldag verstreken is. Vaak is er een eenvoudige verklaring en vind je snel een oplossing.
• Stuur een formele ingebrekestelling als een telefoontje niets oplevert.
• Zet verdere invorderingsstappen. Betwist je opdrachtgever de factuur niet, dan kan een gerechtsdeurwaarder ze invorderen via een vereenvoudigde procedure, zonder rechtbank. Bouw in elk geval vanaf het begin een goed dossier op.

Blijf daarbij vriendelijk, maar wees duidelijk en assertief.

4. Hou grip op je eigen cashflow

Late betalingen kunnen een kettingreactie veroorzaken. Veel ondernemingen komen niet door een gebrek aan solvabiliteit in de problemen, maar door een tekort aan liquiditeit. Worden de facturen van je BV te laat betaald, dan kan je vennootschap op haar beurt haar eigen leveranciers of de btw niet tijdig betalen. Ook je bezoldiging als bedrijfsleider, en daarmee je sociale bijdragen, komt dan onder druk.

Bekijk je openstaande facturen daarom met een vast ritme, bijvoorbeeld wekelijks. Zo zie je meteen wanneer een opdrachtgever structureel later betaalt.

5. Leg sterke afspraken vast in je algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden beschermen je alleen als ze tegenstelbaar zijn aan je opdrachtgever. Die moet er vóór het sluiten van de overeenkomst kennis van hebben kunnen nemen en ze hebben aanvaard. Voeg ze bijvoorbeeld toe aan je offerte en laat die ondertekenen.
Neem daarnaast deze beschermingsmechanismen op:

• Verwijlintresten die automatisch lopen vanaf de vervaldag.
• Een forfaitaire schadevergoeding bij laattijdige betaling.
• Een opschortingsrecht, zodat je je prestaties mag stopzetten zolang facturen onbetaald blijven.
• Een duidelijke beëindigings- of ontbindingsregeling voor situaties waarin je opdrachtgever in financiële moeilijkheden of in staat van faillissement komt. 

6. Werk met performante facturatiesoftware

Digitale facturatie maakt debiteurenbeheer een stuk eenvoudiger. Sinds 1 januari 2026 is elektronisch factureren via Peppol bovendien verplicht voor de meeste btw-plichtige ondernemingen in België. Je facturen komen sneller aan, je ziet beter welke nog openstaan en veel pakketten sturen automatisch herinneringen.

Is je opdrachtgever al failliet? Zet deze stappen

Gebeurt het toch? Dan zijn deze stappen belangrijk:

• Dien je schuldvordering tijdig in via het Centraal Register Solvabiliteit (RegSol). Zonder aangifte maak je geen aanspraak op een deel van de opbrengst.
• Schort mits je samenwerkingsvoorwaarden dit toelaten je prestaties op tot je van de curator duidelijkheid krijgt over het verdere verloop van de overeenkomst.
• Ga na of je de btw kan recupereren. Onder bepaalde voorwaarden kan je de btw die je al doorstortte op een onbetaalde factuur regulariseren.
  Rechtsbijstand komt vaak pas in beeld als het probleem zich al stelt. "De kern blijft preventie," benadrukt Dennis Devroey. "Ken je contractpartijen, beperk openstaande bedragen, volg betalingen strak op en zorg voor juridisch sterke afspraken."