Voordeel van voorafbetalingen en sociale bijdragen voor zelfstandige landbouwers

De overheid wil zo snel mogelijk de belastingen innen. Dit is niet echt verrassend. De belastingen op de beroepsinkomsten worden hoofdzakelijk geïnd door middel van de bedrijfsvoorheffing. Deze inningswijze is echter enkel mogelijk bij werknemers of bedrijfsleiders waarbij respectievelijk hun werkgevers en vennootschap een bedrijfsvoorheffing inhouden bij de uitbetaling van hun bezoldigingen. Deze inhouding is niet mogelijk bij een zelfstandige. Immers, zijn beroepsinkomsten worden niet uitbetaald door een werkgever of een vennootschap… Toch wil de overheid de zelfstandigen ook stimuleren om zoveel mogelijk belastingen op voorhand te betalen.

Voorafbetalen

Om de inning van belastingen te verzekeren, moet iedere zelfstandige in principe gedurende het jaar voorafbetalen. Er zijn vier tijdstippen waarop je voorafbetalingen kan doen: 10 april 2024, 10 juli 2024, 10 oktober 2024 en 20 december 2024. 

Dit is niet altijd verplicht. Indien je je voor de eerste keer vestigt als een zelfstandige in hoofdberoep (hierna ‘startende zelfstandige’ genoemd), dan moet je gedurende de drie eerste jaren niet verplicht voorafbetalen. Indien je toch zou voorafbetalen, dan word je hiervoor fiscaal beloond met een zgn. bonificatie. Vanaf het vierde jaar ontstaat er wel een verplichting tot voorafbetalen. Wordt er niet of onvoldoende voorafbetaald, dan zal je gesanctioneerd worden met een belastingverhoging.

Op welke inkomsten?

Enkel de belastingen op jouw belastbare beroepsinkomsten moeten voorafbetaald worden. Die zijn in de loop van het jaar niet altijd gekend en moeten dus geraamd worden. De belastingen op jouw onroerende, roerende of diverse inkomsten moeten niet voorafbetaald worden. Bovendien, enkel jouw beroepsinkomsten die belast worden aan de progressieve belastingtarieven (d.i. van 25% t.e.m. 50%) zijn onderworpen aan de voorafbetalingsplicht. Met andere woorden, indien je belastbare beroepsinkomsten ontvangt die afzonderlijk belastbaar zijn aan één belastingtarief, dan moet je geen rekening houden met die belasting bij het berekenen van de voorafbetalingen.

Voordelen?

Voorafbetalen kan je bepaalde (fiscale) voordelen geven.

Ten eerste, kan je vermijden dat je een grote eindbelasting in één keer moet betalen. Bij een winstgevende activiteit kan de eindbelasting snel hoog oplopen waardoor je binnen de twee maanden na de verzending van jouw aanslagbiljet een groot bedrag moet storten aan de fiscus. 

Ten tweede, door voldoende vooraf te betalen vermijd je dat je gesanctioneerd wordt met een belastingverhoging. Door deze verhoging zal de eindbelasting op jouw aanslagbiljet dus hoger zijn dan wanneer je wel voldoende zou voorafbetalen.

Tot slot, voorafbetalen kan je als startende zelfstandige (de eerste drie jaren) een fiscaal voordeel geven, namelijk een bonificatie. Dit kan je vergelijken met een soort belastingvermindering. Met andere woorden, de eindbelasting op jouw aanslagbiljet zal lager zijn dan indien je niet zou voorafbetalen. De bonificatie zal hoger zijn indien je voorafbetaald in het eerste kwartaal en neemt progressief af indien je in een later kwartaal voorafbetaald.

Eenvoudig voorbeeld 

Reële berekeningen zijn vaak complexer maar wij geven je hierna een sterk vereenvoudigd cijfervoorbeeld.

Een zelfstandige heeft in de loop van 2023 zijn verschuldigde belasting geraamd op 30.000 euro. Hij heeft hiervoor de eerste drie kwartalen voorafbetaald (resp. 11.000 euro, 8.000 euro en 5.000 euro). De grondslag voor de belastingvermeerdering is gelijk aan 30.000 euro x 106% = 31.800 euro. De globale vermeerdering is dan gelijk aan 31.800 euro x 9% (aanslagjaar 2025) = 2.862 euro. 

Als je dus niets zou voorafbetalen, moet je een belastingverhoging betalen van 2.575,80 euro, zijnde 2.862 euro dat wettelijk nog tot 90% mag worden beperkt.

Maar omdat je wel hebt voorafbetaald, krijg je een vermindering van de belastingverhoging, meer bepaald:

• 1.320 euro (nl. 12% x 11.000 euro)
• 800 euro (nl. 10% x 8.000 euro)
• 400 euro (nl. 8% x 5.000 euro)

De totale vermindering van de belastingverhoging is 2.520 euro. Het saldo van de belastingverhoging bedraagt nog slechts 55,80 euro (2.575,80 euro min 2.520 euro). Dit bedrag is kleiner dan 100 euro waardoor de belastingverhoging wegens onvoldoende voorafbetalingen wordt herleid tot 0 euro.

Je hebt zodoende voldoende voorafbetaald om geen belastingverhoging te krijgen van 2.575,80 euro.

Sociale bijdrage betalen

Het betalingsvoorstel van sociale bijdragen in de vier kwartalen van 2024 is gebaseerd op het inkomstenjaar 2021. Had je in 2021 een relatief goed jaar en verwacht je dat ook in 2024, dan betaal je gewoon de sociale bijdragen die je worden voorgesteld. Was 2021 echter een slecht jaar, dan kan je spontaan meer betalen dan de bijdragen die je worden voorgesteld. Het effect daarvan is dat je de effectief betaalde sociale bijdragen in inkomstenjaar 2024 kan aftrekken en dus minder belast wordt in 2024. Je moet daarbij wel opletten met vrijwillig (bewust) overdreven sociale bijdragen, waarvan de fiscus de fiscale aftrek kan verwerpen. 

Betaal je echter te veel sociale bijdragen, dan is de terugbetaling ervan belastbaar in het regularisatiejaar. Ook als je te weinig voorlopige sociale bijdragen betaalt, zal er later een regularisatie volgen en moet je later (meestal na twee jaar) hogere regularisatiebijdragen betalen.

Maar hoeveel sociale bijdragen betaal je dan het best? Dit hangt af van jouw jaarlijks netto beroepsinkomen. Op het einde van het inkomstenjaar is het aangeraden om jouw jaarinkomen te schatten. Op basis van deze schatting maak je een simulatie van jouw sociale bijdragen. Jouw accountant kan je hierbij helpen.