Waarom een keuzebeding in je testament opnemen interessant kan zijn
Wanneer je erft van je ouders, wil je – afhankelijk van o.a. je eigen leeftijd en financiële situatie op dat moment – misschien al een stuk(je) van je erfenis naar je kinderen laten doorstromen, die het beter kunnen gebruiken (bv. voor de aankoop van een woning). Dat kan bovendien een gunstige invloed op de erfbelasting hebben. Hoe pak je dat praktisch aan?
Keuzebeding in een testament
Je ouders kunnen een testament opmaken dat je toelaat een stuk van je erfdeel naar je kinderen te laten gaan. Je bepaalt zelf hoeveel. Doordat je erfenis op die manier in meerdere stukken verdeeld wordt, kunnen al die stukken afzonderlijk van de laagste tarieven in de erfbelasting genieten.
Vermogensplanning: hoe pak je dat aan?
Stel je bent 55 jaar, je hebt 3 volwassen kinderen en je hebt financieel niets te kort. Je 85-jarige vader leeft nog.
Wanneer je vader overlijdt, erf je zijn nalatenschap (of een evenredig deel ervan indien je ook nog broers of zussen hebt). Je oordeelt dat bv. 40% van je erfenis ruim volstaat voor jou, en je wil de andere 60% naar je 3 kinderen laten doorstromen (elk 20%).
1. Schenken
Je zou de erfenis gewoon kunnen aanvaarden, de erfbelasting betalen en vervolgens 60% aan je kinderen schenken. Dat is echter omslachtig en leidt in principe tot bijkomende kosten (notariskosten en schenkbelasting).
2. Erfenis verwerpen
Wanneer je je erfenis verwerpt, komt ze automatisch aan je erfgenamen toe (tenzij ze zelf uiteraard ook verwerpen). Op het eerste gezicht zou je dan ook kunnen denken dat je gewoon 60% van je erfenis verwerpt zodat dit deel automatisch bij je kinderen terechtkomt.
Probleem: je kan een erfenis niet gedeeltelijk verwerpen! Het is alles of niets, 100% of 0%, maar geen 60%... De erfenis verwerpen kan met andere woorden enkel een oplossing zijn wanneer je ze volledig naar je kinderen wil doorsluizen.
3. Keuzebeding in het testament van je vader
Wil je bij het overlijden van je vader de mogelijkheid hebben om een deel van je erfenis naar je kinderen te laten doorstromen, dan kan je aan je vader vragen om tijdens zijn leven een testament op te maken dat in die mogelijkheid voorziet. Hij kan die keuzemogelijkheid zo ruim formuleren als hij wil. Niemand weet op dit moment namelijk niet hoelang je vader nog zal leven, en hoeveel jij zelf nog nodig zal hebben op het moment van zijn overlijden. Het is de bedoeling dat jij op dat moment een zo ruim mogelijke keuze hebt.
Let op! Het is belangrijk dat dit testament nauwkeurig opgesteld wordt. Doe dit dus zeker niet zelf, maar doe een beroep op een gespecialiseerde jurist van SBB.
Fiscaal voordeel?
Mocht je zelf eerst de volledige nalatenschap van je vader erven om vervolgens een stuk aan je kinderen te schenken (zie optie 1), dan betaal je erfbelasting op die volledige erfenis. De erfbelasting is ‘progressief’, dat wil zeggen dat ze stijgt naarmate je meer erft: 3% op de eerste schijf van 50.000 euro, 9% op de schijf van 50.000 tot 250.000 euro, en 27% op alles boven 250.000 euro.
Goed om te weten
1. In Vlaanderen worden die tarieven wel afzonderlijk op de roerende en de onroerende goederen van de nalatenschap toegepast, zodat je als erfgenaam sowieso al twee keer van de laagste tariefschijven kan genieten (indien de nalatenschap zowel roerende als onroerende goederen bevat).
2. Op dit moment werkt de Vlaamse regering aan een hervorming van de erfbelasting. Daarbij zou naar verluidt vooral een uitbreiding van de tariefschijven op tafel liggen, zonder aan de tarieven zelf te raken.
Laat je daarentegen via een keuzebeding in het testament van je vader een deel van je erfenis naar je kinderen doorstromen, dan wordt je erfenis in vier stukken verdeeld (een deel voor jou en een deel voor elk van je drie kinderen), die alle vier afzonderlijk van de laagste tariefschijven kunnen genieten (ook hier afzonderlijk voor de roerende en de onroerende goederen in de nalatenschap). Daardoor zal de totale erfbelasting op de nalatenschap van je vader een heel stuk lager liggen dan wanneer je eerst alles zelf zou erven en vervolgens aan je kinderen zou doorschenken.
Is dat geen ‘fiscaal misbruik’?
Technieken die tot een lagere erfbelasting leiden, worden door de Vlaamse Belastingdienst (kortweg Vlabel) altijd met argusogen bekeken. Oordeelt Vlabel dat er sprake is van ‘fiscaal misbruik’, dan moet je toch de normale erfbelasting betalen (in dit geval zou er dus met zo’n keuzebeding toch evenveel erfbelasting betaald moeten worden als wanneer je eerst alles alleen zou erven).
Maar aangezien er niet enkel fiscale motieven ten grondslag liggen aan het gebruik van deze techniek, heeft Vlabel geoordeeld dat zo’n keuzebeding in een testament géén fiscaal misbruik uitmaakt (Voorafgaande Beslissing 24057 van 23 september 2024, gepubliceerd op 18 november 2024).
Wil je meer weten over het gebruik van een keuzebeding in een testament of over de mogelijkheden voor je successieplanning in het algemeen, aarzel dan niet je SBB-adviseur te contacteren.
