Een land- of tuinbouwer overlijdt, wat komt er allemaal op je af?

Attest van overlijden 

Allereerst zijn er een aantal praktische zaken die je in orde moet brengen. De eerste stap is een akte van overlijden. Meestal zorgt de begrafenisondernemer voor de overlijdensaangifte en bezorgt hij de nabestaanden een attest van overlijden. Met dit document kan je het overlijden bewijzen en enkele praktische zaken regelen zoals onderstaande. 

• Bankzaken: informeer de bank over het overlijden. De tegoeden worden dan geblokkeerd. Na het bezorgen aan de bank van het attest of de akte van erfopvolging kunnen de tegoeden gedeblokkeerd worden, omdat de bank op deze manier op de hoogte wordt gesteld van de aanvaardende erfgenamen en legatarissen. In de tussentijd kan de bank, onder bepaalde voorwaarden, gelden ter beschikking stellen aan de langstlevende echtgeno(o)t(e), alsook voor kosten die voortkomen uit de nalatenschap, zoals de begrafeniskosten en de laatste ziekenhuiskosten.  
• Abonnementen en lidmaatschappen: zorg ervoor dat je alle abonnementen en lidmaatschappen van de overledene stopzet of overzet. 
• Verzekeringen: neem contact op met de verzekeringsmaatschappijen om de polissen te beëindigen (en eventuele uitkeringen te regelen) of aan te passen. Dit geldt voor levensverzekeringen, verzekeringen van voertuigen, landbouwpolis, enzovoort. 

Wat met het landbouwbedrijf? 

De familie moet de keuze maken om het land- of tuinbouwbedrijf verder te zetten of stop te zetten. De daaropvolgende administratieve afwikkeling moet tijdig en correct gebeuren, door alle nodige documenten en kennisgevingen te bezorgen aan overheidsinstanties en leveranciers.  

Aangifte van nalatenschap  

De aangifte van nalatenschap moet ingediend worden binnen de vier maanden na het overlijden. Hier gaan een heel aantal stappen aan vooraf. 

Vooreerst is de beslissing tot het aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap doorslaggevend. Een doordachte keuze is van groot belang, want niet enkel de aanwezige goederen komen naar de erfgenamen, ook de schulden worden vererfd. De gemaakte keuze is definitief en kan niet meer worden herroepen. 

Vervolgens kan het attest of de akte van erfopvolging afgeleverd worden, hiermee kunnen de geblokkeerde rekeningen worden vrijgegeven.  

Om het netto-vermogen te kunnen bepalen, is een gedetailleerd beeld van het vermogen van de overledenen noodzakelijk. Indien er een huwelijk was, moet eerst de uitwerking van het huwelijkscontract bekeken worden om te bepalen wat in het vermogen, en dus in de nalatenschap, van de overledene valt. Ook minder evidente zaken moeten worden opgenomen, zoals het kapitaal uit een levensverzekering of schenkingen die in de laatste drie jaar voor het overlijden werden gedaan. Om het netto-vermogen te bepalen, moeten de schulden ook verrekend worden. Dit zijn niet enkel de begrafeniskosten, maar ook de schulden die bestonden op het moment van het overlijden, zoals openstaande kredieten of debetsaldo’s op bankrekeningen. 

De correcte waardering van het land- of tuinbouwbedrijf is van groot belang. Enerzijds voor de aangifte van nalatenschap en naar de fiscus toe en anderzijds ook in de familiale context met het oog op de verderzetting van de activiteiten of de eventuele overdracht ervan.  

De ingediende aangifte van nalatenschap vormt de berekeningsbasis voor de Vlaamse Belastingdienst tot heffing van de erfbelasting. Het bedrag van de verschuldigde erfbelasting wordt bepaald door verschillende elementen, waaronder de verwantschap met de overledene, het aantal erfgenamen en de omvang van het vererfde vermogen.