Als single een fiscaal voordelige successieplanning maken?

Hoeveel erfbelasting betalen verre verwanten en ‘vreemden’?

Laat je een deel van je vermogen na aan erfgenamen die geen (klein)kinderen of (groot)ouders zijn (de zogenaamde erfgenamen in rechte lijn), dan lopen de tarieven van de erfbelasting al snel op. 

In rechte lijn bedragen de tarieven: 

• Vanaf 0.01 tot en met 50.000 euro: 3%
• Vanaf 50.000,01 tot en met 250.000 euro: 9%
• Vanaf 250.000,01 euro: 27%

Voor broers en zussen bedragen de tarieven:

• Vanaf 0,01 tot en met 35.000 euro: 25%
• Vanaf 35.000,01 tot en met 75.000 euro: 30%
• Vanaf 75.000,01 euro:  55%

Voor alle andere erfgenamen bedragen de tarieven:

• Vanaf 0,01 tot en met 35.000 euro: 25%
• Vanaf 35.000,01 tot en met 75.000 euro: 45%
• Vanaf 75.000,01 euro: 55%

Laat je dus bijvoorbeeld 100.000 euro na aan je pete- of metekind dat geen familie is, dan betaalt hij of zij daarop 40.500 euro erfbelasting.

Vooral voor alleenstaanden zonder kinderen die ook geen ouders meer hebben, is dit zeer zuur aangezien zij geen andere keuze hebben dan hun vermogen aan ver(de)re verwanten (minstens broers en zussen) of vreemden na te laten.

Aangezien het aantal kinderloze alleenstaanden de laatste jaren sterk toegenomen is, is de Vlaamse regering aan deze maatschappelijke problematiek voor een stuk tegemoet gekomen door een nieuwe fiscaalvriendelijke successieplanningstechniek voor deze categorie in het leven te roepen.

Er bestond sinds 1 juli 2021 wel al een mogelijkheid om een deel van je vermogen met een fiscale korting aan vreemden na te laten, de zogenaamde ‘vriendenerfenis’, maar die is beperkt tot 15.000 euro (wat een besparing inzake erfbelasting van maximaal 3.300 euro oplevert). De nieuwe ‘singlevermindering’ die sinds 1 januari 2026 in het leven geroepen werd, is dan ook veel uitgebreider.

Wat is een ‘singlevermindering’?

De singlevermindering laat je toe om als alleenstaande 100.000 euro na te laten aan verre verwanten of vreemden tegen de tarieven die in rechte lijn gelden. Het kan zowel om roerend als onroerend vermogen gaan. Die 100.000 euro geldt per nalatenschap en moet dus over alle begunstigden van de singlevermindering verdeeld worden.

Dat betekent dat degene aan wie je iets nalaat 3% erfbelasting betaalt op de eerste schijf van 50.000 euro, en 9% op de tweede schijf van 50.000 euro. Het tarief wordt per begunstigde afzonderlijk toegepast. Laat je dus bijvoorbeeld aan elk van je twee neven 50.000 euro na, dan betalen ze elk 1.500 euro erfbelasting. Laat je het volledige bedrag van 100.000 euro aan één persoon na, dan betaalt hij 6.000 euro erfbelasting (tegenover liefst 40.500 euro zonder toepassing van de singlevermindering). Laat je méér dan 100.000 euro na, dan betalen ze op het surplus de normale tarieven die voor ‘andere erfgenamen’ gelden (zie hoger). 

Er gelden wel vier belangrijke voorwaarden voor de toepassing van de singlevermindering.

• Als erflater moet je ‘alleenstaand’ zijn. Je mag dus niet gehuwd of wettelijk samenwonend zijn. 
  Let op! Dit is nieuw ten opzichte van de vriendenerfenis! Daarvoor hoef je immers niet ‘single’ te zijn.
• Je mag geen bloedverwanten in rechte neerdalende lijn (lees: kinderen of kleinkinderen) of ‘gelijkgestelden’ (bijvoorbeeld ten volle geadopteerde kinderen) hebben. 
• Je moet in een testament duidelijk de (natuurlijke) perso(o)n(en) vermelden aan wie je via de singlevermindering iets wil nalaten.
• Die perso(o)n(en) moet(en) uitdrukkelijk de toepassing van de singlevermindering vragen bij de indiening van de aangifte van nalatenschap. Ze wordt dus niet automatisch toegepast, ook al staat ze in het testament.

Goed om te weten. De Vlaamse Belastingdienst (Vlabel) aanvaardt dat het loutere bestaan van een feitelijk samenwonende partner, een stief- of zorgkind of een gewoon geadopteerd kind, die geen wettelijk erfrecht hebben, in principe niet belet dat een beroep gedaan wordt op de singlevermindering. 

Wat als je al een testament met een ‘vriendenerfenis’ hebt?

Heb je vóór 1 januari 2026 al een testament gemaakt waarin je via een vriendenerfenis (zie hoger) maximaal 15.000 euro nalaat, dan wordt deze vriendenerfenis niet ongeldig. Ze blijft gewoon verder bestaan.

Tip 1. Je doet er goed aan je testament aan te passen en de vriendenerfenis te vervangen door een singlevermindering, aangezien deze veel ruimer is. 

Let op 1! Je kan sinds 1 januari 2026 geen nieuwe vriendenerfenis meer in je testament opnemen, enkel nog een singlevermindering.

Tip 2. Heb je al een testament met een vriendenerfenis, dan kan je een bijkomende bepaling toevoegen aan je bestaande testament dat als je op het moment van je overlijden single bent – bijvoorbeeld omdat je partner al overleden is - je van de singlevermindering gebruik wenst te maken. Belangrijk daarbij is dat je je testament niet herroept maar gewoon aanpast, zodat de vriendenerfenis ook nog blijft gelden mocht je toch niet single zijn bij je overlijden (als je je bestaand testament ‘herroept’ moet je een nieuw maken en kan je daar geen vriendenerfenis meer in opnemen).

Let op 2! Heb je al een testament met een vriendenerfenis, dan kan je daar geen singlevermindering aan toevoegen en beide samen toepassen. Je kan slechts één van beide gebruiken (dat zal in principe de singlevermindering zijn, als alle voorwaarden daarvoor vervuld zijn).