Starten als zelfstandig architect? Zo pak je het aan in 5 stappen

Nathalie Put
Startersadvies

Heb je je diploma architectuur op zak? Dan trap je binnenkort je stage op gang. De komende twee jaar leer de kneepjes van het vak, maar dan wel als zelfstandige. Sociale bijdragen, inkomstenbelastingen … Die zaken horen er vanaf nu allemaal bij. Paniek is niet nodig, want wij tonen je stap voor stap hoe je vlotjes je eigen plan trekt.

Stap 1: schrijf je in bij de Orde van Architecten

Iedereen die in België het beroep van architect uitoefent – ook een stagiair – is ingeschreven bij de Orde van Architecten. Die legt de deontologische regels van het beroep vast. Denk bijvoorbeeld aan de erelonen en verplichte verzekeringen. Bovendien controleert de organisatie ook je stage (zie stap 2).

Inschrijven is eenvoudig: registreer je bij het begin van je stage in de provincie waar je stagemeester is gevestigd. Ben je twee jaar later stagiair af, dan schrijf je je in op de tableau en ben je officieel architect. Voor je lidmaatschap bij de Orde betaal je een jaarlijkse bijdrage.

Stap 2: trap je stage op gang

Tijdens je tweejarige stage word je ondergedompeld in het vak. Al moet je daarvoor wel eerst op zoek naar een stagemeester die jou onder zijn vleugels neemt. Want lang niet elke architect mag een stageplaats aanbieden.

Heb je een leermeester gevonden, dan moet je je inschrijven op de lijst van stagiairs. Vervolgens zetten jij en je stagemeester samen jaarlijks een stageplan en elke zes maanden een semestrieel verslag op papier, dat je indient bij de Orde.

Wil je een buitenlandse stage volgen of word je stagiair buiten een architectenbureau? Dan hangen daar enkele strikte voorwaarden aan vast, zoals de toestemming van de Orde. 

Stap 3: schakel een boekhouder in

Van een boekhouding voeren tot sociale bijdragen betalen: als zelfstandige heb je een aantal financiële, administratieve en juridische verplichtingen. Stap daarom tijdig naar een boekhouder. Die zorgt er niet alleen voor dat je wettelijk in orde bent, hij helpt je ook bij enkele typische starterstaken:

  • een zakelijke rekening openen: een usual suspect voor zelfstandigen. Met een aparte rekening  onderscheid je je privé en beroepsinkomsten. Het gevolg: de fiscus mag niet zomaar je persoonlijke rekening natrekken.
  • de juridische vorm van je zaak beslissen: je kiest tussen een eenmanszaak of vennootschap. Sinds 2006 kunnen architecten een vennootschap oprichten zonder persoonlijke aansprakelijkheid. Daardoor blijft je persoonlijke vermogen bij fouten buiten schot. Al gelden er wel voorwaarden.

Stap 4: verdiep je in de uitzonderlijkheden

Aan het beroep van architect zijn een paar bijzonderheden verbonden. Zo is er bijvoorbeeld de btw. Als stagiair-architect ben je niet btw-plichtig als je enkel opdrachten voor je stagemeester uitvoert. Al kan je er toch voor kiezen om je te registreren als btw-plichtige. Oefen je ook opdrachten uit buiten je stage dan moet je voor al je prestaties btw aanrekenen (ook die voor je stagemeester).

Daarnaast is er het auteursrecht. Op alle ontwerpen die jij opstelt – ook in opdracht van je stagemeester – heb je auteursrecht. Dat houdt in dat jij beslist wat anderen wel en niet met jouw werk mogen doen. Alleen een persoon kan het oorspronkelijke auteursrecht bezitten, dus nooit een vennootschap. Wel kan je auteursrechten overdragen naar een vennootschap of een andere persoon.

Ook schijnzelfstandigheid, aanwezigheidsregistratie op een werf en aansprakelijkheid zijn enkele speciale situaties waar je als zelfstandig architect beter rekening mee houdt.

Stap 5: sluit voldoende verzekeringen af

Als zelfstandige geniet je niet dezelfde bescherming als een werknemer: je bouwt dus maar beter voldoende bescherming in. Sommige verzekeringen zijn verplicht, andere sterk aangeraden.

Zo is er de verzekering beroepsaansprakelijkheid. Die beschermt je tegen fouten die je maakt in het kader van je beroep. De verplichte verzekering burgerlijke aansprakelijkheid dekt niet enkel je eigen aansprakelijkheid, maar ook die van je personeel of andere personen die deel uitmaken van je bedrijf.

Als stagiair bij een architectenbureau moet je zelf geen verzekeringen afsluiten, maar is je stagemeester verplicht om je op te nemen in zijn verzekeringspolis. Voor werk buiten je stage sta je wel zelf in voor de verzekeringen.

Schiet uit de startblokken met onze startersgids

Zin om aan de slag te gaan? In onze gratis startersgids vind je alles wat je moet weten (en krijg je er nog handige tips bovenop).