Selecteer uw kantoor uit onderstaande lijst

Op basis van uw locatie selecteerden wij ons kantoor in . Wijzigen? Zoek SBB-kantoor.

Preferentieel recht van overname door erfgenaam-landbouwer verruimd

Gepubliceerd op 04-09-15

De erfgenaam van een landbouwer heeft het recht om goederen uit de nalatenschap die tot het landbouwbedrijf behoren, op schatting over te nemen van zijn mede-erfgenamen. Een nieuwe wet verruimt de mogelijkheden om beroep te doen op dit preferentieel recht van overname door erfgenaam-landbouwer.

Het gemene erfrecht kent aan elke erfgenaam een abstract deel van de nalatenschap toe. Indien de erflater zelf geen voorzieningen treft, zijn de erfgenamen na diens overlijden dus onverdeeld eigenaar van alle goederen die tot zijn nalatenschap behoren.

Dit is problematisch als de nalatenschap goederen ingeschakeld in een landbouwbedrijf bevat, dat door één van de erfgenamen wordt verdergezet. Voor deze erfgenaam-opvolger is het immers van belang dat hij die goederen volledig toebedeeld krijgt, zodat hij deze zonder belemmeringen verder in het bedrijf kan aanwenden.

Om die reden voorzag de wetgever reeds in 1988 dat een erfgenaam de roerende en onroerende goederen die ingeschakeld worden in het landbouwbedrijf, uit de nalatenschap van zijn (groot)ouders op schatting kan overnemen van zijn mede-erfgenamen.

De bruikbaarheid van dit preferentiële recht kreeg een fameuze knauw toen het Hof van Cassatie in haar arrest van 6 februari 2004 oordeelde dat de overname op schatting enkel kon worden toegepast indien het landbouwbedrijf nog geheel of ten dele door de overledene werd geëxploiteerd. In de praktijk is de bedrijfsexploitatie evenwel vaak reeds overgegaan naar de volgende generatie, maar bevinden er zich nog gronden en bedrijfsgebouwen in het vermogen van de overledene. In dat geval was een overname op schatting bij overlijden volgens het Hof uitgesloten, de overledene exploiteerde het bedrijf immers niet meer.

Zeer recent heeft de wetgever ingegrepen. De mogelijkheden van overname op schatting werden bij wet van 23 augustus 2015 verruimd en in overeenstemming gebracht met de voormelde praktijk. Thans is het preferentiële recht van overname op schatting ook van toepassing indien de bedrijfsexploitatie reeds overging naar de volgende generatie, maar er zich nog exploitatiegoederen in de nalatenschap bevinden.

Vanaf heden is dus niet meer vereist dat de overledene nog zelf het landbouwbedrijf uitbaatte, opdat zijn erfgenaam in rechte nederdalende lijn – dit zijn de facto kinderen en kleinkinderen –gebruik zou kunnen maken van het preferentiële overnamerecht. Vereist is wel dat de overnemer de goederen binnen zes maanden en gedurende tien jaar na de overname zelf exploiteert, dan wel gedurende dezelfde periode door zijn echtgenoot, kinderen of schoonkinderen doet exploiteren. Verder mag hij de goederen behoudens ernstige redenen, tijdens diezelfde periode niet vervreemden.

Indien meerdere erfgenamen zich op dit preferentiële recht van overname beroepen, voorziet de wet dat de voorkeur wordt gegeven aan de erfgenaam die het landbouwbedrijf reeds exploiteert, in het bedrijf meewerkt of in het testament van de overledene werd aangewezen.

Indien er ten slotte onenigheid ontstaat tussen de erfgenamen over de waarde van de over te nemen goederen, is het de familierechtbank die daartoe een schatter aanduidt.

Silke

Silke

adviseur successie- en vastgoedplanning

Schrijf u in op de nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van veranderingen in uw sector
Bedankt voor uw inschrijving.