Selecteer uw kantoor uit onderstaande lijst

Op basis van uw locatie selecteerden wij ons kantoor in . Wijzigen? Zoek SBB-kantoor.

Schijnzelfstandigheid: een probleem voor elke freelancer?

Gepubliceerd op 25-04-16

Schijnzelfstandigheid is een situatie waarbij een bepaalde persoon zich ten onrechte uitgeeft als een zelfstandige en tegen betaling diensten levert terwijl hij eigenlijk werknemer is.

Het verschil tussen een werknemer en een zelfstandige freelancer bestaat er in dat een werknemer onder het gezag van een werkgever arbeid verricht tegen loon. Van een zelfstandige freelancer wordt verondersteld dat hij of zij voor eigen rekening werkt en tegen betaling diensten verricht of arbeid levert voor derden. Dit betekent dat iedere gezagsrelatie ontbreekt.

De afwezigheid van het gezagselement bij de zelfstandige freelancer vormt bijgevolg het cruciale verschil met de werknemer.

De zelfstandige is vrij om zijn of haar werk te organiseren.

Herkwalificatie

Partijen mogen vrij kiezen voor een overeenkomst van zelfstandige dienstverlening of voor een arbeidsovereenkomst. Maar de gekozen arbeidsrelatie moet bevestigd worden door de effectieve uitvoering van de overeenkomst.

Als de partijen overeengekomen zijn om op zelfstandige basis samen te werken, moet dit contract dus in beginsel gerespecteerd worden. Als de reële arbeidsrelatie echter voldoende elementen bevat die onverenigbaar zijn met de kwalificatie die partijen aan hun relatie hebben gegeven, zal er een herkwalificatie gebeuren.

De elementen die de overheid gebruikt om na te gaan of er gezag aanwezig is zijn wettelijk vastgelegd. Er wordt rekening gehouden met volgende vier algemene criteria die worden gebruikt voor de beoordeling van het al dan niet bestaan van een gezagsband:

Binnen bepaalde sectoren (o.a in de bouw- en bewakingssector) wordt de situatie ook beoordeeld aan de hand van specifieke criteria. De sectorspecifieke criteria voeren slechts een weerlegbaar vermoeden in. Dit vermoeden kan weerlegd worden met om het even welk bewijsmiddel, dus ook aan de hand van de algemene criteria die hierboven werden aangehaald. Kijk zeker na of er sectorspecifieke criteria bestaan voor de sector waarin u als freelancer actief bent.

Gevolgen voor de werkgever

De financiële gevolgen bij een herkwalificatie voor de werkgever kunnen zwaar zijn. We denken hierbij aan de herberekening van het loon, rekening houdende met de wettelijke bepalingen (bv. minimumloon) en de toepasselijke CAO's (bv. 13de maand). Daarnaast dient hij de achterstallige RSZ -bijdragen werknemer en werkgever te betalen op dit loon alsook de interesten op achterstallen.

Eventueel kan hem ook nog een boete wegens het ontduiken van de RSZ-wetgeving (sociale fraude) worden opgelegd en een boete wegens overtreding van de arbeidsreglementering (DMFA, Dimona, vakantiewetgeving, overuren,...).

Indien de werkgever op een onwettige manier een werknemer ter beschikking heeft gesteld van een derde opdrachtgever zal deze inbreuk op de wetgeving op de uitzendarbeid eveneens gesanctioneerd worden.

Gevolgen voor de schijnzelfstandige

De schijnzelfstandige zelf moet zijn situatie laten regulariseren bij het sociaal verzekeringsfonds. Hij heeft recht op terugbetaling van zijn sociale bijdragen.

Indien er nog een procedure loopt voor de arbeidsrechtbank dan mag het sociaal verzekeringsfonds pas overgaan tot terugbetaling van de sociale bijdragen wanneer er een uitspraak is van de rechtbank.

In principe moeten ook de sociale uitkeringen die de schijnzelfstandige heeft genoten met terugwerkende kracht geregulariseerd worden. Dit valt dikwijls in zijn voordeel uit omdat een werknemer een betere bescherming geniet.

Een heldere dienstverleningsovereenkomst als oplossing

Uiteraard wil je als opdrachtgever het risico vermijden dat de freelancer met wie je samenwerkt plots als schijnzelfstandige wordt beschouwd. Als freelancer wil je vermijden dat opdrachtgevers niet meer met jou durven samenwerken wegens het risico op schijnzelfstandigheid.

Aan beide verzuchtingen kan tegemoet gekomen worden door de opmaak van een duidelijke en transparante dienstverleningsovereenkomst waarin de samenwerkingsvoorwaarden duidelijk zijn afgelijnd. Uiteraard moeten beide partijen in de praktijk deze overeenkomst vervolgens nauwgezet naleven.

Voor de opmaak van dergelijke dienstverleningsovereenkomst kunt u een beroep doen op SBB.

Isabel

Isabel

juridisch adviseur

Schrijf u in op de nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van veranderingen in uw sector
Bedankt voor uw inschrijving.