Selecteer uw kantoor uit onderstaande lijst

Op basis van uw locatie selecteerden wij ons kantoor in . Wijzigen? Zoek SBB-kantoor.

Kan een architect fiscaal optimaliseren met auteursrechten?

Gepubliceerd op 27-10-15

Zelfstandige architecten of architecten die actief zijn via een vennootschap realiseren regelmatig originele ontwerpen, plannen en maquettes. Zijn die gerealiseerde werken auteursrechtelijk beschermd? Zo ja, kan de architect zijn inkomsten dan fiscaal optimaliseren via de gunstig belaste vergoedingen voor de (con)cessie van auteursrechten? De fiscale wet is duidelijk maar in de praktijk lijkt het toepassingsgebied ervan voor rechtsonzekerheid te zorgen. Dit artikel geeft een korte toelichting over de problematiek en tracht een aantal criteria voorop te stellen om de grenzen van een toegelaten fiscale optimalisatie te bepalen.

Wat zijn auteursrechten?

Het auteursrecht is het recht van de auteur op een origineel werk van literatuur, software, foto’s, film, muziek, bouwplannen, grafische ontwerpen etc. Het auteursrecht houdt onder meer in dat de auteur (of de latere eigenaar van het auteursrecht) kan bepalen waar en wanneer het werk wordt gepubliceerd en vermenigvuldigd. Dit recht ontstaat vanzelf bij de creatie van het werk en is beperkt tot 70 jaar na het overlijden van de auteur.

Wie is de auteur?

De auteur is steeds een natuurlijke persoon. Het is niet relevant of de persoon het auteursrechtelijk beschermd werk heeft gemaakt als een particulier, een werknemer, een zelfstandige bedrijfsleider of een zelfstandige. Een persoon die originele ontwerpen of plannen maakt als een zelfstandige bedrijfsleider van een architectenvennootschap is de auteur, en dus niet de vennootschap. Een persoon die originele ontwerpen of plannen maakt als een werknemer de auteur, en dus niet de werkgever. De vennootschap of werkgever kunnen alleen maar auteur worden indien de bedrijfsleider of de werknemer zijn auteursrechten expliciet of impliciet overdraagt.

Is een architect auteur van zijn originele plannen en ontwerpen?

Inderdaad, een architect die originele plannen of ontwerpen creëert is de auteur van zijn werken. Het feit dat de architect een zelfstandige bedrijfsleider of werknemer is, is niet relevant en heeft niet tot gevolg dat hij zijn auteursrechten automatisch verliest ten voordele van de vennootschap of de werkgever.

Hoe worden auteursrechten fiscaal behandeld?

Sedert begin 2008 wordt een vergoeding voor de verkoop of de in licentiegeving (hierna (con)cessie) van een auteursrecht fiscaal gunstig belast. Een auteur die in het kader van zijn beroepsactiviteit een auteursrechtelijk beschermd werk maakt, kan zijn auteursrechten verzilveren met een (con)cessie. De vergoeding wordt in bepaalde omstandigheden en onder bepaalde voorwaarden jaarlijks tot 57.270 euro (bedrag voor inkomstenjaar 2015) belast als een roerend inkomen. Het belastingtarief bedraagt slechts 15%. Dit is een aanzienlijk belastingvoordeel in vergelijking met een beroepsinkomen dat belast wordt tot 50%, bovenop de verschuldigde sociale bijdragen.

Voor de belastingadministratie is het noodzakelijk dat de vergoeding voor de (con)cessie van het auteursrecht wordt vastgelegd in een schriftelijk contract (circulaire dd. 4 september 2014). De partijen bepalen vrij de hoogte van de specifieke vergoeding voor de (con)cessie van het auteursrecht. De vergoeding dient onderbouwd en marktconform te zijn. Met andere woorden, de vergoeding dient geloofwaardig te zijn rekening houdend met het nut die het zal hebben voor de overnemer. Zo stelt de rulingcommissie dat het niet geloofwaardig is dat een bouwheer een vergoeding zou betalen voor de auteursrechten op gewone plannen van particuliere woningen. Een architect had de rulingcommissie de vraag voorgelegd of een overeenkomst kon worden gesloten met bouwheren waarin wordt bepaald dat de auteursrechten op de bouwplannen van particuliere woningen worden verkocht voor een vergoeding gelijk aan 2,5% op de totale bouwwaarde. De rulingcommissie heeft geen positieve ruling gegeven en oordeelt dat een bouwheer geen enkel financieel voordeel kan behalen door de reproductie of verspreiding van het ontwerp van door de architect gerealiseerde werk (Jaarverslag 2011 Dienst Voorafgaande beslissingen in fiscale zaken, Hand. Kamer 2012-2013, 18 april 2013, nr. 53 COM 2760/001, 43-44).

De belastingadministratie heeft ook een belangrijk bericht van 4 december 2008 gepubliceerd in het Belgisch staatsblad (B.S. 9 december 2008). Zelfstandige architecten die plannen of een maquette maken voor hun cliënten krijgen hiervoor in de regel geen vergoeding voor hun auteursrechten. Volgens de fiscus zijn de plannen en maquettes originele auteursrechtelijk beschermde werken maar de realisatie van die plannen of maquettes vloeit in de regel niet voort uit de (con)cessie van de auteursrechten. De vergoeding is met andere woorden gewoon een beroepsinkomen voor de prestaties van de architect. Indien de architect daarentegen een origineel huis/gebouw realiseert en de plannen of maquettes worden tentoongesteld/gepubliceerd tegen een specifieke vergoeding, dan kan de vergoeding wel gekwalificeerd worden als een vergoeding voor een (con)cessie van een auteursrecht.

Een architect die in het kader van zijn bedrijfsleidersactiviteiten originele ontwerpen, plannen en maquettes maakt kan die auteursrechten in bepaalde omstandigheden aan de vennootschap tegen een bepaalde vergoeding. De vennootschap zal de overgenomen auteursrechten verder commercieel exploiteren voor meerdere klanten, tentoontstellingen, promoties enz. Let wel, in zo'n situatie dient best rekening gehouden te worden met een aantal belangrijke aandachtspunten, zoals o.m.:

Er dient fiscaal een onderscheid gemaakt te worden tussen enerzijds een eenvoudig creatief ontwerp dat is gemaakt in opdracht van een bepaalde klant en anderzijds een creatief ontwerp dat voor meerdere projecten, tentoontstellingen, presentaties en/of (al dan niet toekomstige) klanten kan gebruikt/gereproduceerd worden. Enkel de laatste categorie van werken lijkt fiscaal in aanmerking te komen voor een geoptimaliseerde vergoeding van de bedrijfsleider architect.

Gregory

Gregory

fiscaal adviseur

Schrijf u in op de nieuwsbrief en blijf steeds op de hoogte van veranderingen in uw sector
Bedankt voor uw inschrijving.